Milli Mücadele Dönemi İstanbul Hükumetleri

1. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte İttihat Terakki Cemiyeti üyeleri yönetimden çekilmiş ve partinin yöneticileri gizli bir şekilde ülkeyi terk etmiştir. Bu dönemden sonra Osmanlı Devleti kısa zamanda çok sayıda hükumet değişikliği yaşayacaktır.

VI. Mehmet Reşat’ın ölmesi üzerine yeni padişah Vahdettin olmuştur. Sadrazamlığa Ahmet İzzet Paşa’yı getirmiş ve hükumeti ona kurdurmuştur. Ahmet İzzet Paşa Hükumeti Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalayan hükumet olmuştur. Antlaşmayı Osmanlı Devleti adına imzalayan devlet adamı ise dönemin bahriye nazırı Rauf Orbay’dır. Mondros’un imzalanmasından sonra Ahmet İzzet Paşa Hükumeti istifa etmiştir.

İstifa eden Ahmet İzzet Paşa yerine kısa ömürlü Tevfik Paşa Hükumeti kurulmuştur. Tevfik Paşa Hükumeti’nin kurulmasından sonra Osmanlı Devleti üzerindeki İtilaf Devletlerinin baskısı artmış ve Tevfik Paşa Hükumeti de değişmek zorunda kalmıştır.

İtilaf Devletlerinin baskısından sonra Vahdettin, hükumet kurma görevini manda yönetimi yanlısı Damat Ferit Paşa’ya vermiş ve 4 Mart 1919’da Damat Ferit Paşa, hükumeti kurmuştur. Bu hükumet döneminde Milli Mücadele hareketi başlayacak, kongreler düzenlenecektir; ancak Sivas Kongresi, Damat Ferit Paşa Hükumetinin sonu olacaktır.

Damat Ferit Paşa’nın, Sivas Kongresi’ni engellemek için Elazığ Valisi Ali Galip Bey’i görevlendirmesinden sonra Temsil Heyeti İstanbul ile olan bütün iletişimi kesmiş ve bu başarısızlık üzerine Damat Ferit Paşa Hükumeti istifa etmek zorunda kalmıştır. Bu istifa Temsil Heyetinin İstanbul Hükumetine karşı kazandığı bir başarıdır.

Damat Ferit Paşa’nın istifasından sonra Milli Mücadele’ye daha ılımlı bakan Ali Rıza Paşa Hükumeti kurulmuştur. Temsil Heyeti, Ali Rıza Paşa Hükumeti ile Amasya Görüşmeleri’ni gerçekleştirmiştir. Görüşmelerin ardından alınan kararlarla birlikte Mebusan Meclisinde Misakımilli kararları onaylanmış ve bu gelişme Ali Rıza Paşa Hükumetinin sonunu getirmiştir.

Misakımilli kararlarının onaylanması üzerine İtilaf Devletleri tarafından gelen baskı sonucu istifa etmek zorunda kalan Ali Rıza Paşa yerine Salih Paşa hükumeti kurulmuştur.

Salih Paşa’yı da görevden alan İtilaf Devletleri tekrar Damat Ferit Paşa’yı sadrazam yapmışlardır. Sevr Antlaşması süreci ve Hıyaneti Vataniye Kanunu ile birlikte vatan haini ilan edilmesiyle yurt dışına kaçan Damat Ferit Paşa’dan sonra Osmanlı Devletinin son sadrazamı olan Tevfik Paşa Hükumeti kurulmuştur.

Tevfik Paşa Hükumeti ile TBMM arasında yapılan Bilecik Görüşmeleri ile birlikte Osmanlı Devleti TBMM’nin siyasi varlığını ilk kez tanımıştır.

Milli Mücadele Dönemi İstanbul Hükumetlerini kabaca şöyle sıralayabiliriz:

  • Ahmet İzzet Paşa
  • Tevfik Paşa
  • Damat Ferit Paşa
  • Ali Rıza Paşa
  • Salih Paşa
  • Damat Ferit Paşa
  • Tevfik Paşa

KPSS Evreni

KPSS mağduru olmak istemeyenler için uğraş veriyor.

One thought on “Milli Mücadele Dönemi İstanbul Hükumetleri

  • 27 Haziran 2020 tarihinde, saat 21:30
    Permalink

    çok faydası oldu teşekkürler

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir